• دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ماه، ۱۳۹۷ - ۰۷:۴۷
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 972-884-5
  • خبرنگار : 49012
  • منبع خبر : ----

رد پای خشکسالی در کمربند شمالی کام کشاورزان را زهر کرد؛

اشک برنج بر سینه تب دار زمین

حدود 30 تا 40 هزار هکتار از شالیزارهای مازندران امسال با بحران آبی روبرو است.

به گزارش ایسنا مازندران،گویا روزهای نحس تقویم کشاورزان شمالی پایانی ندارد،سال گذشته برف آمد و زندگی باغداران را برهم زد و امسال غول خشکسالی و بحران آب کام کشاورزان شمال را تلخ کرد.

این روزها زندگی کشاورزان در بیم و امید می گذرد، کمبود آب در مناطق مستعد خشکسالی و کاهش نزولات جوی در سال گذشته  سبب شد آب در پشت سدها به اندازه کافی ذخیره نگردد تا شالیزارهای تشنه برای کشت برنج سیراب گردد.

حال باتوجه به این که برنج محصول استراتژیک برای شمال کشور است و بسیاری از کشاورزان از راه کشت برنج ارتزاق می کنند برای مدیریت کشت در زمان خشکسالی چه باید کرد تا چرخ زندگی کشاورزان نیز بچرخد؟

رحمان عرفانی معاون موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران در گفت و گو با خبرنگار ایسنا مازندران اظهار می کند: توجیه کشت برنج تنها بر مبنای وجود آب نیست، بلکه شرایط منطقه نیز در آن دخیل است.در شمال کشور شالیزارها غرقابی بوده و وجود آب حرف اول را در این نوع کشت می زند و درجایی که آبی وجود نداشته باشد طبعا برنجی نیز کشت نخواهد شد.

براساس پیش بینی های صورت گرفته 30 تا 40هزار هکتار از زمین های شالیزاری مازندران که یکی از مناطق استراتژیک برنج کشور است با تنش آبی روبرو خواهدبود.

معاون موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران معتقد است: برای فرار از  تنش های آبی به کشاورزان توصیه شده تقویم های زراعی و آمارهای هواشناسی را مدنظر قرار دهند و در مناطقی که بحران شدید آبی وجود دارد مطلقا هیچ کشتی صورت نگیرد زیرا اگر کشت انجام شود،کشاورز با کمبود آب مواجه شده و نیمه کاره زمین را رها می کند که این خود به کشاورزان هزینه بیشتری را متحمل خواهد کرد.

آبیاری تناوبی و مدیریت منابع آبی مانند رودخانه و چاه می تواند راه کاری موثر برای پیشبرد شالیکاران در زمان خشکسالی باشد.

عرفانی می گوید:کشت زودهنگام نیز برای مناطق مشکوک به خشکسالی و بحران آب توصیه شده تا کشاورزان بتوانند با توجه به حرارت بالای اواخر تیر و اوایل مرداد حداقل محصول را برداشت نمایند؛بهترین ارقامی در این دوره زراعی کشت ارقام بومی مانند "طارم محلی"،"سنگ طارم"،"هاشمی" و ارقام زودرس پرمحصول مانند رقم "دماوند" است.در مناطقی که با بحران آب مواجه نیستند رقم "فجر" جوابگو بوده  و رقم " ندا" نیز هرچند دیررس است اما تحمل خوبی در برابر خشکی دارد.

با توجه به روند افزایش خشکی در سال های آتی موسسه تحقیقات برنج کشور  طی یک تا دو سال آینده درصدد معرفی ارقام نسبتا مقاوم به خشکی در سطح محدود است تا پس از انجام تست اصلی این ارقام را برای کشت در اختیار شالیکاران قرار دهد؛هورمون هایی نیز برای شرایط خشکسالی جهت باردهی برنج تهیه شده که در دست آزمایش و بررسی است.

معاون موسسه تحقیقات برنج کشور در مازندران در خصوص ابهام در قیمت افزایشی برنج با توجه به عدم کشت در برخی معتقد است: عدم کشت در مناطق مستعد خشکی به حدی نیست که تاثیر زیادی بر قیمت برنج بگذارد و واردات نسبتا زیاد برنج در سال های گذشته قطعا  موضوع انحصار یا احتکار را منتفی می کند.

اکنون قیمت برنج نسبت به سایر محصولات بالا نبوده و قیمت تضمینی آن در بازار هم بین 9000 تا 9500تومان است.اما اگر تنش آبی در شمال کشور زیاد شود و بخش اعظمی از تولیدات را از دست بدهیم شاید پدیده افزایش قیمت برنج دور از انتظار نباشد.

*آبیاری تناوبی بهترین روش کشت برنج  در زمان بحران آب

رضا اسدی رئیس بخش فنی مهندسی و استادیار موسسه تحقیقات برنج شمال کشور  نیز می گوید :بسیاری از نقاط شمال کشور که اکنون در آن  کشت برنج رواج دارد بر اساس صرفه های اقتصادی ایجاد شده و اگر زمانی بحران آبی شدید شود اولویت آب دهی به اراضی خواهد بود که قدمت سابقه کشت در آن بیشتر است.به دلیل شرایط مختلف آب و هوایی در مناطق شمالی نسخه واحدی نمی توان به شالیکاران در زمان بحران خشکسالی ارائه داد بلکه رویه ها بر اساس مناطق مختلف است.

در سه مرحله خزانه گیری،آماده سازی زمین و از نشا تا برداشت می توان طوری منابع آبی را مدیریت کرد که 30 تا 35 درصد در مصرف آب صرفه جویی شود بدون این که در کمیت و کیفیت محصول اثری بگذارد .

استادیار موسسه تحقیقات برنج شمال کشور خاطرنشان می کند: در زمان خزانه گیری اگر شخم ها عمیق نشود، تسطیع و گل آب مناسب انجام گیرد و خزانه به کانال های آب نزدیک تر باشد در مصرف آب قطعا صرفه جویی می شود.در بخش داشت بذر برنج باید در عمق مناسب کاشته شود زیرا ارتفاع زیاد موجب پرتی آب می شود.

در خزانه گیری مصرف آب بالا نبوده و بین 150 تا 200مترمکعب در هکتار است؛آماده سازی زمین یا گل آب بیشترین هدر رفت آب را با بی توجهی کشاورزان در پی دارد .

استادیار موسسه تحقیقات برنج شمال کشور  یادآور می شود: آماده سازی زمین باید در سه تا چهار روز و نهایتا هفت روزه انجام گیرد اما زارعین این عملیات را 30 روزه انجام می دهند که به دلیل طولانی شدن آماده سازی زمین بالغ بر هزار و 500 مترمکعب آب در هکتار هدر می رود.برای مدیریت آبی در کشت زارها باید عملیات آماده سازی بعد از یک بارندگی مناسب صورت گیرد زیرا خشک بودن خاک  دو تا دو هزار و 500 متر معکب آب را هدر می دهد؛در سال های گذشته تبلیغات وسیعی برای کشت ارقام پرمحصول صورت می گرفت اما با توجه به کاهش نزولات جوی و کمبود آب کشاورزان باید از ارقام مقاوم به خشکی و زودرس استفاده کنند.

کشت ارقام محلی یا ارقام اصلاح شده پرمحصول که زودرس هستند می تواند بهترین گزینه باشد زیرا با هر روز برداشت زودتر چیزی بالغ بر 100مترمکعب آب صرفه جویی می شود .

وی معتقد است: آبیاری تناوبی بهترین روش کشت برنج  در زمان بحران آب است؛ این روش  یکی از روش  های نوین آبیاری بوده که پس از غرقاب نمودن زمین، آبیاری قطع شده و تا زمانی که زمین به مرحله ترک خوردن (شل ترک) نرسد آبیاری مجدد صورت نمی پذیرد.

*کشت دوم  تهدیدی برای منابع آبی شمال کشور

شمسعلی هادی زاده معلم، استاد دانشگاه نیز می گوید:متاسفانه به خاطر عدم حمایت دولت از کشاورزی و به طور جزئی کشت برنج  در کشور صرفه اقتصادی ندارد.بخش کشاورزی به صورت عام و برنج کاری در شمال به صورت خاص از بی برنامگی و عدم مدیریت رنج می برد.برنامه مدونی در حوزه تامین نهاده ها،نظارت و کنترل واردات،تامین آب،کشت دوم برنج و یا رتون وجود ندارد.کشاورز شمالی همواره در حال زیان است حال زمانی از سریز تولیدات در روزگاری که بسیاری از زمین های کشاورزی تبدیل به باغات مرکبات شد و باغداران پس از مدتی دریافتند که مرکبات سود اقتصادی چندانی برای آن ها ندارد و دوباره باغ مرکبات را تبدیل به شالیزار کرند و همواره این دور باطل وجود دارد.

وی معتقد است:کشت دوم برنج تهدیدی برای منابع آبی شمال کشور است و این کشت باید به سمت کشت کلزا یا علوفه هدایت شده تا منابع آبی و خاکی را تهدید نشود.

امروز شمال همانند کل کشور با معضل خشکسالی روبرو است.

این استاد دانشگاه می گوید:برای حل این معضل جهاد کشاورزی باید با یک طرح ضرب الاجعلی به ساماندهی و نسخ برداری مدیریت زمین های کشاورزی اقدام کند.بسیاری از تغییر کاربری اراضی در آمارها وارد نشده و باید آمار دقیقی از میزان زمین های فعال کشت برنج تهیه شده و ساماندهی مجوز چاه ها صورت گیرد.زمانی ارقام پرمحصول در تولیدات کشاورزی شمال کشور وارد شد که به دلیل نداشتن توجیه اقتصادی از سیستم زراعت حذف گردید و این حاکی از این امر بوده که در انتخاب و تحقیق نوع گونه،اصلاح نژاد، بازار، صرفه اقتصادی و ذائقه مردم دقت کافی صورت نگرفته است.

وی می گوید: انتخاب در نوع کشت محصولات کشاورزی بخصوص برنج باید بر اساس آیتم هایی چون بازار،بهای تمام شده، ارزش افزوده و با نگاه به حفظ منابع آبی و خاکی صورت گیرد؛باید تولید بهره محور داشته باشیم  و به جای خودکفایی در محصولات به خوداتکایی برسیم تا هر محصولی به هر بهایی کشت نشود.

*برنج یک پروژه ملی است/ اختصاص بودجه ویژه برای ساخت سد و آب بندان های پیشرفته جهت مهار آب

اسماعیل یزدان پناه مدیرعامل مرکز بین المللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران می گوید:نیاز برنج ایران در سال بالغ بر سه میلیون تن است که 2 میلیون و 200 هزارتن در داخل کشور تویلد می شود.

تقریبا 43درصد برنج تولیدی داخل در مازندران،38درصد در گیلان و مابقی در استان های  گلستان،شیراز،اصفهان و خوزستان کشت می شود.

کشور ایران به دلیل قرارگرفتن در کمربند بیابانی  همواره با کمبود آب رو به رو بوده است اما در سال گذشته به دلیل شرایط جوی این بحران تبدیل به چالشی بزرگ برای کشور شد به طوری که دولت تصمیم گرفت تنها برای سه استان شمالی یعنی مازندران،گیلان و گلستان مجوز تولید برنج را صادر کند و در دیگر استانها کشت برنج را مورد حمایت قرار ندهدتا کشاورزان بنا به نوع منطقه به دنبال کشت دیگری بروند.

وی معتقد است:این تصمیم دولت مسئولیت استان های شمالی را دوچندان کرد زیرا برنج یک محصول استراتژیک بوده و با امنیت غذایی کشور رابطه مستقیم دارد؛متاسفانه با زمزمه کمبود آب و واردات بی رویه برنج برخی سطحی نگران را به این فکر انداخت که کشت برنج به دلیل مصرف بالای آب در استان های شمالی توجیه اقتصادی ندارد حال آن که این توجیه تنها پاک کردن صورت مساله است.

مدیرعامل مرکز بین المللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران می گوید: ورودی حوزه آبخیزداری مازندران که بیشترین سهم تولیدات برنج کشور را دارد 6 میلیون متر مکعب آب است در حالی که تنها یک میلیارد متر مکعب آن(400هزار متر مکعب توسط سدها و 600هزار مترمکعب توسط آب بندان ها و غیره) جمع آوری شده و 5 میلیارد مترمکعب دیگر به هدر می رود.

برای جمع آوری تمامی این آب ورودی می توان از سدها و آب بندان هایی با تکنولوژی های روز دنیا استفاده کرد تا به اندازه کافی در مواقع بحران آب ذخیره شده داشته باشیم.

وی می گوید: برنج یک پروژه ملی بوده و برای تامین آب در جهت کشت برنج باید با دید ویژه اقتصادی و اختصاص بودجه خاص برای مهار آب به این موضوع نگریسته شود؛ اگر آبیاری های نوین وارد مزارع استان های شمالی شود قطعا از هدر رفت آب بسیار جلوگیری خواهد شد.

به گزارش ایسنا مازندران،در ایران کشاورزی بزرگترین متقاضی آب است به طوری که حدود 93 درصد از آب قابل استحصال، سالانه در این بخش استفاده می شود؛لازم است که توجه ویژه ای به نحوه بکارگیری این منابع و برنامه ریزی دقیقی برای استفاده بهینه از منابع آبی موجود، ولی محدود برای کشت پایدار صورت گیرد.

گزارش از سارا ربیعی خبرنگار ایسنا مازندران

 


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: