• چهارشنبه ۱۶ اسفند ماه، ۱۳۹۶ - ۱۰:۵۰
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 9612-5714-5
  • خبرنگار : 49013
  • منبع خبر : ----

روز درخت و درختکاری گذشت اما...!

نیمی از مساحت جنگل های هیرکانی به مخروبه تبدیل شده است

جنگل های هیرکانی 40 میلیون سال قدمت دارند اما با قطع درختان و برداشت بی رویه چوب، تقریبا نیمی از مساحت جنگل های هیرکانی به مخروبه تبدیل شده است و دیگر کارکرد گذشته خود را ندارند.

به گزارش ایسنا مازندران، درخت مظهر زندگی و کمال است، از بذری که جوانه می زند و سر از خاک بیرون می آورد تا به رشد و کمال غایی خود برسد و فواید بسیاری که در چرخه طبیعت دارد؛ همه بیانگر اهمیت این عنصر گران بها در طبیعت است.

درخت قلب تپنده جنگل است و این روزها نبض این قلب بیمار ضعیف می زند، برخی به دنبال عمل پیوند قلب به جنگل های ایران هستند تا با کاشت نهال های جوان، جای خالی درختان کهنسال چند صد ساله را پر کنند و مناطق مخروبه و ویران شده جنگل توسط بهره برداری های انسان را دوباره احیا کرده و تپش های این قلب را قوت ببخشند اما همه می دانند که پس از عمل پیوند، مراقبت و نگهداری درست بسیار مهم است در غیر این صورت قلب پس می زند؛ شاید به همین دلیل باشد که تا کنون عملیات احیای برخی از مناطق جنگل های کشور یا ناموفق بوده و یا کارایی لازم را ندارد.

جنگل های هیرکانی حدود 40 میلیون سال قدمت دارند و هر بار که تیشه به ریشه درختی می خورد؛ آه از نهاد جنگل بر می خیزد و این مادر پیر و رنجور، بار دیگر یکی از فرزندان خود را از دست می دهد اما با تکرار این قصه تلخ در چند دهه اخیر؛ گوش های جنگل به صدای اره ها و تیشه ها عادت کرده و می داند باز هم ویرانی در راه است.

برخی اینگونه می پندارند که توسعه بدون تخریب امکان پذیر نیست و تاوان این توسعه را طبیعت داده است که قطعا دود آن به چشم انسان ها نیز می رود چرا که زندگی بشر به عناصر طبیعت وابسته است.

درختان از عناصر اصلی و مهم جنگل ها و جنگل از ارکان مهم طبیعت محسوب می شوند که نقش مهمی در تولید آب، خاک و هوا ایفا می کنند اما در چند دهه اخیر با قطع درختان و برداشت بی رویه چوب توسط بهره برداران قانونی و قاچاقچیان چوب؛ جنگل ها از درون به مخروبه تبدیل شد و از طرفی جاده سازی، سدسازی، طرح های گردشگری و توسعه کشاورزی موجب شد سطح عرصه های جنگلی بسیار کاهش پیدا کند.

در سال های اخیر مشارکت های سازمان های مردم نهاد و سمن های محیط زیست در زمینه درختکاری، پاکسازی طبیعت، موضع گیری و مخالفت شدید در برابر قطع درختان و تخریب جنگل ها و دیگر مسائل محیط زیست؛ چشمگیر و مشهود بوده است اما برای اثرگذاری بیشتر هر چه دست های یاری مردم اضافه شود صدای مردم رساتر می شود تا روزی برسد که صدای حمایت و حفاظت مردم از طبیعت آنقدر بلند باشد که صدای اره ها و تیشه ها را خاموش کند و جنگل ها به معنای واقعی نفس بکشند تا تداوم تنفس انسان های امروز و فردا تضمین شود.

در سال 1395 قانون طرح تنفس جنگل در برنامه ششم توسعه در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید که طبق آن هر گونه بهره برداری از جنگل های شمال ایران برای یک دوره 10 ساله ممنوع شد اما این طرح نیز با حاشیه هایی همراه بود که زمان ممنوعیت بهره‌برداری از چوب جنگل‌ها را به جای اجرا از ابتدای برنامه ششم توسعه، از سال چهارم برنامه ممنوع کردند و از طرفی بهره‌برداری و قطع درختان شکسته، خشک شده، افتاده و ریشه کن شده؛ مجاز شمرده شده است. باید منتظر ماند و دید که آیا پیش از آنکه نفس های جنگل به شماره بیفتد، این طرح به درستی اجرا می شود یا نه؟

*جنگل می تواند زمینه های توسعه پایدار را فراهم کند

«سید احسان ساداتی» رئیس بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی منابع طبیعی مازندران در گفت و گو با ایسنا، اظهار کرد: درخت به عنوان یکی از عناصر گونه های جنگلی می تواند با تولید اکسیژن، هوا را تلطیف و با تعرق، محیط اطراف خود را خنک کند و همچنین در پدیده فتوسنتز با دریافت دی اکسید کربن، آلودگی های محیطی را کاهش می دهد و از طرفی درخت می تواند آب را دریافت کرده و به آرامی به سمت دل خاک هدایت کند که اینگونه از فرسایش خاک جلوگیری می شود.

وی با بیان اینکه جنگل به عنوان بستر حیات می تواند زمینه های توسعه پایدار را فراهم کند، افزود: جنگل برای ذخایر آب های زیر زمینی مفید است و حفظ منابع آبی در عرصه های پایین دست به حفظ اراضی مستعد کشاورزی منجر می شود.

ساداتی خاطرنشان کرد: مشکلاتی که در بحث تغییر اقلیم از جمله سرمای زودرس، گرمای طولانی مدت و کاهش بارندگی ایجاد شده به دلیل کاهش سطح جنگل ها، تراکم پوشش های درختی و علفی، شکنندگی اکوسیستم های جنگلی و تعرضات و تخریب های زیاد به جنگل است که در نتیجه با کمبود آب و گرم شدن زمین مواجه شدیم.

*گونه های انحصاری جنگل های هیرکانی در معرض خطر انقراض

این دکتری علوم جنگل گرایش اکوفیزیولوژی ادامه داد: به مرور زمان استرس های محیطی بر گونه های درختی تاثیر گذاشته و آسیب پذیر شدند و ضعف فیزیولوژیک گونه های درختان جنگلی موجب شد که آفات و امراض تاثیر مخرب بیشتری بر روی آن ها بگذارد و از طرفی برخی گونه های گیاهی مانند شمشاد که بومی و انحصاری جنگل های هیرکانی ایران است و در حال حاضر در هیچ جای دنیا وجود ندارد باید آن ها را حفظ کنیم اما در سال های اخیر شمشادها دچار خشکیدگی شدند که علت اصلی آن آفت شب پره یک آفت غیربومی بوده که دشمن طبیعی آن هنوز پیدا نشده است.

رئیس بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی منابع طبیعی مازندران گفت: طبق قانون مصوب سال 1371 در سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور تعداد 15 گونه از درختان جنگل های ایران ممنوع القطع هستند که شامل زربین، سرخدار، شمشاد، سرو خمره ای، سفید پلت، حرا، چندل، اُرس، فندق، زیتون طبیعی، بنه(پسته کوهی)، گردوی جنگلی، گون، شیشم و بادام کوهی است.

*شاه بلوط 400 ساله باغ جهانی عباس آباد بهشهر تک پایه جنگل های مازندران

ساداتی با بیان اینکه بذر گونه های درختان کمیاب و در حال انقراض را به صورت حفاظتی در مرکز بذر جنگلی خزر در کلوده محمودآباد نگهداری می کنند و همچنین گونه های در معرض خطر انقراض؛ ممنوع القطع نیز هستند، افزود: بلوط یکی از گونه های بومی جنگل های هیرکانی است که در حال حاضر همچنان پراکنش دارد البته گونه شاه بلوط 400 ساله در باغ جهانی عباس آباد بهشهر گونه نادری است که این درخت تک پایه جنگل های هیرکانی مازندران محسوب می شود.

این استاد دانشگاه بیان کرد: جنگل های هیرکانی شمال ایران مربوط به دوران سوم زمین شناسی هستند که سرمای یخ بندان به این مناطق نرسید و بسیاری از گونه های جنگلی که در جنگل های هیرکانی یافت می شود در جنگل های اروپا از بین رفته و فقط فسیل آن ها باقی مانده است و از طرفی در اروپا بیشتر گونه های سوزنی برگ وجود دارد اما در جنگل های هیرکانی گونه های پهن برگ موجود است به همین دلیل باید جهت حفظ گونه های نادر جنگل های هیرکانی تلاش بیشتری انجام شود.

*اکوسیستم های ایران آسیب پذیر و شکننده است

ساداتی گفت: متاسفانه بهره برداری های غیرمجاز و قاچاق چوب در جنگل های ایران صورت می گیرد و فرهنگ حفظ عرصه های منابع طبیعی بسیار پایین است در حالی که ایران در کمربند خشک کره زمین قرار دارد و آسیب پذیری و شکنندگی اکوسیستم های کشور بسیار بالا است و با توجه به 240 میلیمتر میانگین بارندگی ایران؛ باید در جهت حفظ عرصه های جنگلی تلاش بیشتری از سوی مردم و مسئولان صورت گیرد چرا که تخریب جنگل بر روی کمبود آب و کاهش عمق سفره های آب زیرزمینی تاثیرگذار است.

وی عنوان کرد: عوامل طبیعی مانند کمبود نزولات جوی، گرم شدن زمین، تنش های محیطی، آفات و بیماری ها و عوامل انسانی مانند بهره برداری های غیرمجاز، نبود حفاظت قوی به دلیل سطح بسیار وسیع جنگل ها، صعب العبور بودن مسیرهای جنگلی، عدم امکانات حفاظتی در پای هر درخت، ضعف فرهنگی مردم در حفاظت از جنگل و کمبود ماموران حفاظتی جنگل از جمله عواملی هستند که حیات جنگل ها را در معرض خطر نابودی قرار داده است.

این دکتری علوم جنگل با بیان اینکه قطع بی رویه درختان، فرسایش خاک، کمبود آب، خشک شدن تالاب ها، بروز ریزگردها و تغییر اقلیم در نتیجه بستر توسعه پایدار در زمینه محیط زیست و منابع طبیعی را نابود می کند، گفت: برای تشکیل هر یک سانتی متر مکعب خاک تقریبا 300 تا 400 سال زمان نیاز است در حالی که با قطع درختان و ایجاد فرسایش وسیع خاک؛ آب های جاری خاک را از بین می برد و به پایین دست هدایت می کند.

*جنگل های هیرکانی بستری مناسب برای اکوتوریسم

رئیس بخش تحقیقات منابع طبیعی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی منابع طبیعی مازندران با اشاره به اینکه جنگل های شمال به دلیل برخی ویژگی ها با سایر جنگل های دنیا متفاوت است، افزود: جنگل های شمال با حدود 90 گونه گیاهی از تنوع گونه ای بسیار بالایی برخوردار است و به ویژه در فصل پاییز تنوع در رنگ های درختان موجب نشاط در انسان می شود و از طرفی پهن برگ بودن درختان و تپوگرافی و تپه ماهور بودن مناطق جنگلی شمال؛ چشم انداز بسیار زیبایی را خلق کرده است.

ساداتی با بیان اینکه جنگل های هیرکانی قابلیت راه اندازی طرح های اکوتوریسم و گردشگری را دارد که با توجه به اجرای طرح تنفس جنگل و ممنوعیت بهره برداری از جنگل ها می توان از این ظرفیت استفاده کرد، خاطرنشان کرد: با فرآورده های فرعی جنگل های شمال مانند خرمالوی کوهی، تمشک، قارچ، کندوهای زنبورعسل طبیعی و همچنین با استفاده از منظره ها و مسیرهای زیبای جنگلی، آبشارها، چشمه ها و رودخانه های جاری در دل جنگل ها می توان گردشگران داخلی و خارجی را جذب کرده و اکوتوریسم کشور را رونق بخشید که البته باید با فرهنگ سازی مردم را ترغیب کرد تا بدانند برای داشتن درآمد پایدار باید جنگل را حفظ کنند.

*از ظرفیت مشارکت های مردمی در حفاظت از جنگل بیشتر استفاده شود

وی افزود: برای فرهنگ سازی حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست باید در مدارس، دانشگاه ها، صداوسیما و دیگر رسانه ها اهمیت جنگل و آب را اطلاع رسانی کنند و همچنین از ظرفیت مشارکت های مردمی و سمن های محیط زیست در جهت حفاظت از جنگل بیشتر استفاده شود. اکنون که بهره برداری از جنگل ممنوع شده، برای حفاظت باید برنامه ای داشته باشیم و اعتباراتی برای حفاظت احیای بخشی از جنگل که اکوسیستم آسیب پذیرتر است تخصیص دهند تا پوشش گیاهی ایجاد شود.

این دکتری علوم جنگل تصریح کرد: قوانین نباید به گونه ای باشد که برخی افراد جرات کنند به راحتی از جنگل برداشت غیرمجاز چوب کرده و به اراضی جنگلی تعرض کنند و باید جریمه های متخلفان منابع طبیعی سنگین تر شود تا مردم ارزش هر یک درخت را درک کنند زیرا زمانی که جنگل های چند میلیون ساله از بین بروند احیای آن ها امکان پذیر نیست.

*اهمیت و ضرورت حفظ خاک در جنگل های شمال کشور

«حامد اسدی» عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در گفت و گو با ایسنا، اظهار کرد: در جنگل های شمال کشور که عمق خاک پایین بوده حفظ خاک به ویژه در مناطق میان بند و بالابند مورد اهمیت است و اگر پوشش درختی وجود نداشته باشد خاک ها خیلی زود فرسایش پیدا می کنند و به مرور منطقه ای مشابه دامنه جنوبی البرز را شاهد هستیم.

وی افزود: جنگل ها نقش مهمی در حفظ چرخه آب دارند و زمانی که در جنگل بارندگی اتفاق می افتد تا 15 دقیقه اول آبی به سطح زمین نمی رسد اما پس از آن به تاج درخت و کم کم به کف اراضی جنگلی و بر روی لاشبرگ ها می ریزد که برگ های خشک آب را ذخیره می کنند و اگر بارندگی زیاد باشد آب وارد نهرهای کوچک داخل جنگل شده و آب اضافه از جنگل خارج می شود. اگر هنگام خروج املاحی به همراه داشته باشد تعدادی درخت یا شاخه در داخل نهرها سقوط کرده و سدهای طبیعی ایجاد می کنند و آبی که در این نهر جاری می شود باید از صدها سد طبیعی عبور کند و بالاخره این آب ساکن می شود و املاح خود را تهنشین می کند که آب بسیار صاف و زلالی بدست می آید.

این دکتری علوم جنگل خاطرنشان کرد: جنگل از جهت تعدیل دما بسیار حائز اهمیت است که داخل محیط جنگل با بیرون از آن تفاوت دما وجود دارد و داخل جنگل بسیار خنک تر از بیرون جنگل است و درختان هوای معتدل و مطبوع را فراهم می سازند.

*تغییر اقلیم در ایران بیشتر به صورت خشکسالی است

اسدی گفت: تغییر اقلیم در سال های اخیر به دلیل افزایش حجم گاز دی اکسید کربن در جو و پدیده گلخانه ای است که میانگین درجه حرارت در کره زمین افزایش یافته و برخی قسمت ها دچار خشکسالی شدند و از طرفی درجه حرارت برخی از قسمت های کره زمین کاهش یافته و بارش های بیشتری دارند اما تغییر اقلیم در ایران بیشتر به صورت خشکسالی است که در مناطق شرق جنگل های شمال به ویژه گرگان و جنگل گلستان و همچنین جنگل های بالابند مناطق کوهستانی که حدود دو هزارمتر ارتفاع دارند به وضوح خشکسالی ها دیده می شود و اثرات کمبود بارش در این مناطق مشهود است.

این استاد دانشگاه منابع طبیعی ساری بیان کرد: تعریف سازمان خار و بار جهانی از جنگل این است که 10 درصد یک سطح معینی پوشیده از گونه های درختی باشد که البته این تعریف برای مناطق مختلف رویشی ایران مانند جنگل های زاگرس، ایران و توران صادق است چرا که تاج پوشش آن ها از همان ابتدا کم بوده است اما جنگل های هیرکانی شمال کشور که در گذشته تاج پوشش 100 درصد داشته و مهم ترین کارکرد جنگل های شمال تاج پوشش آن ها بود و تمامی خدمات دیگر جنگل را به وجود می آورد اما در حال حاضر همان مساحت جنگل با تاج پوشش 20 درصد را به عنوان جنگل تعریف می کنند که قطعا کارکرد گذشته خود را از دست داده است. به همین دلیل در سال های اخیر با بارش باران های شدید در منطقه نکا و بهشهر در شرق مازندران حادثه سیل رخ داد و اکنون نیز با هر بارش شدید همه منتظر سیل های ویرانگر هستند.

*نیمی از مساحت جنگل های هیرکانی به مخروبه تبدیل شده است

وی افزود: در حاشیه روستاها زمانی که بخشی از عرصه جنگلی توسط یک کشاورز یا دامدار مورد تجاوز قرار می گیرد شاید کاملا از بین نرود اما تراکم پایه درختان و در نتیجه تاج پوشش جنگل کاهش می یابد و در واقع به یک جنگل مخروبه تبدیل می شود و کارکرد اصلی خود را از دست می دهد و به همین دلیل نیمی از مساحت جنگل های هیرکانی به مخروبه تبدیل شده است و حتی اگر اسم جنگل را بر روی آن بگذاریم کارکرد گذشته خود را ندارد.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری با اشاره به اینکه جنگل های هیرکانی 40 میلیون سال قدمت دارند، اظهار کرد: در ابتدا باید مشکلات اقتصادی و اجتماعی در ایران را حل کرد تا وضعیت قاچاق چوب جنگل ها کاهش یابد و اگر یک عرصه منابع ملی برای طرح های گردشگری و اکوتوریسم به یک فرد واگذار می شود نباید به دنبال تصاحب و تملک شخصی باشد اما متاسفانه این مشکل در ایران وجود دارد که بخشی از عرصه های جنگلی یا مراتع را برای اجرای طرح های گردشگری یا کشاورزی به یک فرد اجاره می دهند اما پس از چند سال نمی توانند بازپس گیری کنند.

*اکوتوریسم نباید در توده های خاصی از جنگل متمرکز شود

اسدی با بیان اینکه جنگل های هیرکانی از نظر زیبایی شناختی بی نظیر هستند و می توان از این پتانسیل برای رونق گردشگری و توسعه مازندران بهره جست، خاطرنشان کرد: شاید با تعریف مسیرهای پیاده روی متعدد در عرصه ها جنگلی دسترسی مردم به جنگل بیشتر و آسان تر شود و اینگونه خطرات بهره برداری های غیرمجاز و برداشت چوب افزایش یابد اما در واقع اکوتوریسم نباید در توده های خاصی از جنگل متمرکز شود و باید در نقاط مختلفی پارک های جنگلی تعریف شود تا میزان جمعیت در سطوح مختلف جنگل ها پراکنده شوند.

وی افزود: از همه استان های کشور به جنگل های شمال مسافرت می کنند و به فرض اینکه اگر در پارک های جنگلی که تعریف شده سالانه جمعیت زیادی از مردم در زیر درختان فقط راه بروند؛ خاک فشرده می شود و ریشه درخت نمی تواند به خوبی تنفس کند و حتی اگر درخت از بین نرود دچار مشکل شده و در برابر آفات و بیماری ها و کمبود باران و خشکسالی ضعیف و آسیب پذیر می شود که البته به این مشکل باید ریختن زباله و بقایای آتش را نیز اضافه کرد.

*به مرور زمان منابع چوبی جنگل های کشور به اتمام می رسد

این دکتری علوم جنگل اظهار کرد: هر چه زمان می گذرد مردم آگاه تر می شوند اما در حال حاضر برخی از مردم این گونه فکر می کنند که با شکستن شاخه درختان برای تهیه هیزم، جنگل با این وسعت زیاد هیچ گاه تمام نمی شود اما در جواب این تفکر باید گفت با ادامه این روند به مرور زمان منابع چوبی جنگل های کشور به اتمام می رسد.

اسدی گفت: در حال حاضر مراجعه کننده ها به جنگل های کشور به ویژه جنگل های شمال بسیار بیشتر از گذشته شده است و فقط اهالی بومی شهرستان و روستاییان حاشیه جنگل تنها افرادی نیستند که وارد جنگل می شوند بلکه مردم از سراسر کشور و حتی گردشگران خارجی به جنگل های شمال مسافرت می کنند و اگر هر نفر بخواهد یک شاخه درخت را بشکند و یک مشت خاک برای گلدان خانه خود بردارد تا چند دهه آینده جنگل های شمال نابود می شود.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری با بیان اینکه هر اقدامی امروز در جنگل ها انجام دهیم اثرات آن 50 سال آینده نشان می دهد، خاطرنشان کرد: در واقع هر بخشی از جنگل را برای تفرج مردم آزاد گذاشتند آن منطقه به سمت سیر قهقرایی رفته و حالت طبیعی خود را از دست داده است و اینگونه تمام لاشبرگ ها از بین می روند و خاک فشرده می شود و دیگر جنگل زادآوری و پویایی ندارد.

*15 اسفند زمان مناسبی برای درختکاری نیست

این استاد دانشگاه بیان کرد: 15 اسفند زمان مناسبی برای درختکاری نیست چرا که زمان مناسب برای انتقال و کاشت نهال در اوایل زمستان و دی ماه است که درخت خواب بوده و فعالیت فیزیولوژیک آن بسیار پایین است و به همین دلیل روز درختکاری به عنوان یک حرکت سمبلیک به جهت فرهنگ سازی برای مردم انجام می شود و در واقع به احیای اراضی جنگلی نابود شده هیچ کمکی نمی کند. البته سازمان جنگل ها و مراتع کشور همه نهال کاری های خود را در روز 15 اسفند انجام نمی دهد و بخش اعظم منابع نهالستان های کشور در اوایل زمستان توزیع و کاشته می شوند.

وی افزود: سازمان جنگل ها و مراتع کشور هر ساله بر اساس طرح های جنگل، پیمانکاران بهره بردار از چوب های جنگل را موظف می کرد تا در همان عرصه نهال کاری کنند که متاسفانه این کار یا اصلا انجام نمی شد یا ناقص صورت می گرفت به همین دلیل در مناطقی که تحت مدیریت پیمانکار بود جنگل تخریب می شد چرا که پس از نهال کاری حفاظت دقیق و درستی صورت نمی گرفت و در آن عرصه بوته های تمشک و علف های هرز رویش پیدا می کرد و نهال ها از بین می رفتند. در حالی که اگر بخواهند جنگل کاری به درستی انجام شود تا سه سال نخست پس از کاشت نهال به مراقبت کامل از جمله آب دادن و حرص علف های هرز نیاز دارد تا درخت رشد کند.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری گفت: ایران به عنوان یک کشور خشک و نیمه خشک به وجود جنگل و اثرات مفید آن بسیار نیاز دارد و باید جنگل ها را حفظ کرد از طرفی بهره برداران چوب از جنگل های کشور می گویند که کمتر از میزان رویش سالیانه درخت از جنگل ها برداشت می کنیم و آسیب زیادی به جنگل نمی رسانیم اما در حقیقت در سال های گذشته بیشتر بهره برداری های چوب از جنگل های کشور به صورت غیراصولی انجام می شد چرا که نظارت ها بر عملکرد پیمانکاران در مرحله خروج چوب از جنگل و احیای عرصه جنگلی برداشت شده به درستی صورت نگرفت. از طرفی با احداث جاده برای بهره برداری های قانونی پیمانکاران، پس از مدتی راه را برای قاچاقچیان چوب باز می کرد و مجموعه این عوامل موجب شد که سطح و کیفیت جنگل ها کاهش یافته و به اکوسیستم ضربه بزند.

گزارش از «مریم یخکشی» خبرنگار ایسنا مازندران



انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: